Prawdziwe uliczki z winnymi piwniczkami, starodawne tłocznie z malowanymi frontonami, z dumą naprawiane stare prasy winiarskie, związane z winem tradycyjne uroczystości i święta, odkrycia archeologiczne i starodruki, historyczne mapy, pieczęcie i herby miast z motywami winnej latorośli - to wszystko potwierdza, że dla mieszkańców urokliwych terenów południowych Moraw wino to praca, pasja i wierność tradycji. Jednocześnie nie odczuwa się tu zbędnej, filozoficznej i snobistycznej otoczki kultury wina.

Morawy leżą na północnym skraju klimatycznej strefy uprawy winorośli. Przez większość roku na terenie południowych Moraw panuje łagodny, śrdokowoeuropejski klimat. Średnia roczna temperatura na tych terenach to 9,42 st. C, średnie roczne opady wynoszą 510 mm, a średnia roczna długość nasłonecznienia sięga 2244 godzin. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień. Te warunki powodują, że uprawiana tu winorośl pozwala dojrzeć winodajnym jagodom zachowując w nich kwasowość, owocowe aromaty oraz odpowedni do winifikacji poziom cukru. Morawski region winiarski obejmując blisko 18 tyś. ha winnic i stanowi 96% upraw winnej latorośli w Republice Czeskiej. Na terenie Moraw znajduje sie 311 miejscowości o winiarskim charakterze, winną latorośl uprawia około 20 tyś. winogrodników, a wino produkuje około 700 wytwórni.

Gleby rejonu Moraw powstałe na morskich i słodkowodnych osadach oraz lessach są ogromnie zróżnicowane. Wraz z pofałdowaną rzeźbą terenu umożliwiają powstawanie oryginalnych, zróżnicowanych smakowo i aromatycznie win. Znajdziemu tu winnice na wapiennych glebach w okolicy Palavy, na żwirowych podłożach w okolicy Znojma, na iłach i glebach gliniastych w rejonie Velkich Pavlovic i wreszcie na piaszczystych glebach w dolinie rzeki Morawy. W zdecydowanej większości produkuje się tu wina białe o charakterze północnym, czyli mineralne z wyraźnie zaznaczoną kwasowością (cz. kyselinky).

W Krajowej Księdze Odmian Republiki Czeskiej znajduje sie aktualnie 17 odmian winorośli dających jagody ciemno zabarwione i 25 odmian białych. System klasyfikacji win oparto o dojrzałość winogron podczas zbiorów, mierzoną zawrtością naturalnego cukru w moszczu w stopniach NM (znoramlizowanego aerometru), przy czym 1 st. NM oznacza 1 kg cukru w 100 litrach moszczu gronowego. Stołowe (cz. stolni) wino gronowe może być wyprodukowane z winogron o zawartości powyżej 10 st. NM, może być oznaczone nazwą regionu, rocznikiem i odmianą. Wino jakościowe (cz. jakostni) może pochodzić z gron o  zawartośc cukru min. 15 st. NM, a nadto produkcja powinna się odbywać w tym regionie, w którym zebrano grona. Można dodatkowo takie wina określić jako odmianowe (cz. odrudove) jeśli jest wyprodukowane maksymalnie z trzech odmian z Krajowej Księgi Odmian lub jako markowe (cz. znamkowe) jeśli jest produkowane według ustalonej receptury. Wina jakościowe z oznaczeniem/wyróżnikiem (cz. privlastkem) mogą być produkowane z gron pochodzących z jednego regionu, o zawrtości cukru min. 19 st. NM, a moszcz nie może być dosładzany (szaptalizowany). Oznaczenie jest uzależnione od zawartości cukru w moszczu, i tak od 19 st. NM to Kabinet (cz. kabinetni), od 21 st. NM to Późny Zbiór (cz. pozdni sber), od 24 st. NM to wino oznaczone jako Wybór z Gron (cz. vyber z hroznu), od 27 st. NM to wina oznaczone jako Wybór z Jagód (cz. vyber z bobuli) i wreszcie od 32 st. NM to wina oznaczone jako Wybór z Rodzynek (cz. vyber z cibeb).

Morawski region dzieli się na cztery winiarskie podregiony : Znojemski, Mikulovski, Velkopavlovicki i Slovacki.

Znojemski podregion to najbardziej na zachód wysunięty obszar Moraw specjalizujący się w winach białych. Całkowity obszar upraw tego regionu to 3,5 tyś ha, gdzie ulokowanych jest 91 miejscowości o winiarskim charakterze i gdzie pracuje około 1000 winogrdników. Większość winnic leży na dnie pramorza, na glebach kamienistych, żwirowych i piaszczystych.  Dają one wina raczej lekkie i żywe. Niewielka część winnic leży na terenach przeciętych pasmem wzgórz, a gleba jest tam złożona z wólkanicznych ilów i gliny, dając wina o mocniejszej strukturze. Zimne wiatry z Wyżyny Czesko-Morawskiej oraz termoregulacyjne wpływy rzek Dyi, Jevisovki oraz Igławy dają znojemskim winom specyficzny korzenny posamk. Dzięki przeplataniu się słonecznych dni i zimnych nocy grona dojrzewają wolno zachowując skoncentrowane owocowe aromaty smakowe i orzeźwiającą kwasowość. Do najpopularniejszych odmian białych należą Grüner Veltliner (cz. Veltlinske Zelene), Sauvignon Blanc, Müller Thurgau i Riesling Reński (cz. Ryzlink Rynsky). Niewielką ilość win czerwonych produkuje się z odmiany Blaufränkisch (cz. Frankovka)  i Saint Laurent (cz. Svatovavrinecke).

Mikulovski podregion to niemal 5 tyś ha upraw, z 30 winnymi miejscowościami, gdzie 2500 winogrodników uprawia winorośl głównie z przeznaczeniem na wina białe. Strome zbocza wapiennych wzgórz Palava (część rezerwatu biosfery UNESCO) to unikatowe siedlisko dla winorośli cenione od czasów rzymskich. Jest to jedyny obszar na Morawach z wapiennym podłożem, często z lessowym nawiewem. Siedlisko to daje charakterystyczne i niepowtarzalne w innym regione walory smakowe produkowanym tu winom białym, wśród których króluje wino produkowane z odmiany Riesling Włoski (cz. Ryzlink Vlasski). Paletę nasadzeń na wina białe uzupełniają odmiany takie jak Suvignon Blanc, Chardonnay, a także Grüner Veltliner, Grüner Sylvaner (cz. Sylvanske Zelene) i Neuburger (cz. Neuburske). Czerwone odmiany reprezentuje zaś Pinot Noir (cz. Rulandske Modre), Saint Laurent i Blaufränkisch. Prowadzi się też eksperymety z nasadzeniami odmian Merlot i Cabernet Sauvignon. Regionalną różową odmiana jest Palava, dającą wino złotożótego koloru z aromatami róży i wanilii.

Velkopavlovicki podregion winiarski to kraina o bogatej, zróznicowanej rzeźbie terenu. Rejon ten należy do najcieplejszych i najbardziej nasłonecznionych w całej Republice Czeskiej. Znajduje się tu 5,3 tys ha upraw, 75 winiarkich miejscowości, a produkcją latorośli zajmuje się 6500 winogrodników. W południowej części regionu przeważają gleby lessowo-ilaste i tu produkuje się głównie wina czerowne z takich odmian jak Blauer Portugiser (cz. Modry Portugal), Dornfelder, Zweigeltrebe, Blaufränkischi Saint Laurent. Endemiczną odmianą dającą czerowne wina jest Cabrenet Moravia. W północnej części regionu przeważają gleby piaszczyste, na których uprawiane są głównie odmiany białe, takie jak Grüner Veltliner, Grauer Burgunder (cz. Rulandske Sede) i Muskat Moravsky.

Slovacko, czyli Słowcja Morawska to najbardziej rozległy podregion winiarski, o różnorodnych warunakch naturalnych, glebach i mikroklimatach - zatem nie dziwi, że jest on pod względem uprawianych winodajnych odmian winorośli niejednorodny. Są tu winnice rozłożone w dolinie rzeki Morawa, a także w górzystych terenach Karpat Białych czy na zboczach Uherskiego Hradistia. Udają się tu takie odmiany jak Riesling Reński, Grauer i Weiss Burgunder (cz. Rulandske Sede i Bile), Müller Thurgau i endemiczny Muszkat Morawski. Niewielkie ilości czerwonych odmian reprezentują Blaufranskish, Zweigeltrebe i endemiczny Cabernet Moravia.

Republika Czeska wkłada ogromny wysiłek w propagowanie Morawskiech okręgów winiarskich i w promocje morawskiego wina. Szkolnictwo uwzględnia potrzeby w zakresie nauczania enologii i winiarstwa. W Lednicach znajduje się Liceum Winiarskie założone już w 1872 roku i działające nie przerwanie do dziś. Również w Lednicy znajduje się Wydział Ogrodniczy Uniwersytety Rolniczego i Leśniczego w Brnie. Wydział ten kształci studentów na kierunku Winiarstwo i Uprawa Winorośli. Turystyka winiarska na południowych Morawach opiera się o opracowane ścieżki zarówno o znaczeniu turystycznym jak i edukacyjnym. Starannie wydane przewodniki mają po kilkanaście wersji językowych. Jakość win morawskich z roku na rok pnie się w górę, a najlepsze wina są nagradzane nie tylko w krajowych, ale także i na międzynarodowych konkursach. W każdym sezonie winiarskim najlepsze 100 win jest promowanych i prezentowanych w Salonie Win Republiki Czeskiej w zamku w Valticach. Wina te mają prawo do specjalnych oznakowań.

Winiarstwo morawskie niewątpliwie otwiera się na świat, czuć to nie tylko w kieliszku, ale i w portfelu...