Szekszárd / Szekszard– czyli gdzie polała się bycza krew…
|
|
Tokaj słusznie uważa się za najważniejszy region winiarski środkowej Europy. Ale na terenie Węgier znajdziemy inne, ciekawe regiony winiarskie. Jednym z nich jest Szekszárd...
|
|
Okręg winiarski Szekszárd (Szekszard) jest położony na południu Węgier, około 145 km na południe od Budapesztu, na prawym brzegu Dunaju. Najważniejszymi ośrodkami produkcji wina w okręgu są Őcsény, Bátapáti i Sióagárd. Ale najważniejsze uprawy zlokalizowane są w północnej części regionu, wokół miasta Szekszárd, oddalonego 20 km od Dunaju, położonego na skraju rezerwatu przyrody Gemenc-erdő. Miasto otoczone jest siedmioma wzgórzami oraz rzeką Sió. Na Wzgórzach Szekszárd odkryto ślady osad z epoki kamienia oraz groby Awarów, Celtów i Rzymian. Celtom miasto zawdzięcza swą antyczną nazwę – Alisca, zaś Rzymianom – winnice. W XI wieku król Béla I założył opactwo benedyktyńskie, które odegrało istotną rolę w rozwoju tradycji winiarskich regionu. W XV wieku, w poszukiwaniu schronienia przed tureckim najeźdźcą, w okolicy Szekszárd pojawili się uchodźcy z półwyspu bałkańskiego. Wraz z imigrantami pojawiły się czerwone odmiany winnego grona, w tym endemiczny, bałkański szczep o nazwie Gamza. Szczep ten znalazł tu swoja drugą ojczyznę. Dziś nosi on tu nazwę Kadarka i jest nierozerwalnie związany z węgierskim winiarstwem. W wyniku okupacji tureckiej, na przełomie XVI i XVII wieku miasto podupadło i wyludniło się. W XVIII w. liczba mieszkańców wzrosła, głównie za sprawą osadników ze Szwabii, którzy sukcesywnie odtwarzali winnice. W XIX wieku szekszardzkie winiarstwo przeżywało okres świetności, częściowo zahamowany pojawieniem się plagi filoksery. Po ataku szkodnika podczas renowacji winnic, obok tradycyjnej już Kadarki, posadzono w Szekszárd takie czerwone odmiany jak Kékfrankos (Blaufränkisch), Kékoporto (Blauer Portugieser), Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Merlot i Pinot Noir, a nawet śladowe ilości Syrah. Wśród białych szczepów najliczniej pojawiły się Olaszrizling (Riesling włoski), Rajnairizling (Riesling), Chardonnay i Sauvignon Blanc.
Do połowy XIX w. Szekszárd leżał nad rozlewiskami Dunaju, a centrum miasta usytuowano na niewielkim wzniesieniu, co zapobiegało skutkom wylewającej rzeki. Regulacja Dunaju spowodowała, że koryto zostało zawężone, a brzeg rzeki odsunął się od miasta. Pasmo Wzgórz Szekszardzkich wznosi się ponad 250 m n.p.m. a na ich zboczach o wschodniej i południowowschodniej wystawie ścielą się winnice wyniesione ponad wilgotną i mglistą nizinę naddunajską. Winorośl rośnie tu na specyficznej, żelazowo-wapiennej, gliniastej glebie, zwanej czerwoną, szekszardzką ziemią. Region Szekszárd leży w obszarze podlegającym silnym wpływom trzech stref klimatycznych: oceanicznego, kontynentalnego i śródziemnomorskiego. Powoduje to stosunkowo częste i gwałtowne zmiany pogody. Średnia temperatura roczna wynosi około 11 st. C. Najcieplejszym miesiącem roku jest lipiec ze średnią temperaturą ok. 23 st. C, a najchłodniejszym - styczeń, z temperaturą ok. 1 stopnia C. Średnie wartości opadów osiągają 700-800mm. Liczba godzin słonecznych w roku waha się między 1900 - 2500 i należy do najwyższych w Europie. Od kwietnia do końca września, słońce użycza winorośli swego światła i ciepła przez około 10 godzin na dobę.
Obecnie uprawy winorośli zajmują w regionie ok 2300 ha, z czego tylko 25% to krzewy o jasnych gronach. Wśród nich dominuje Welsriesling, zwany tu Olaszrizling (Riesling włoski). Lessowa i gliniasta gleba, uboga w wapń powoduje, że białe wina są dość miękkie i o niskiej kwasowości, przy stosunkowo wysokiej zawartości alkoholu. Czerwone wina są pełne, dobrze zbudowane, ekstraktywne, soczyste, posiadają głęboki rubinowy kolor, ostry zapach i wyśmienity, pikantny smak. Obecnie wśród odmian czerwonych najliczniejsze nasadzenia – ponad 600 ha - to szczep Kékfrankos. Ciepły klimat sprawia, że dobrze sprawdzają się tu odmiany wcześnie dojrzewające, wśród nich Merlot i Kadarka. Ta ostania odmiana przeżywa swój renesans, jako szczep wysokiej jakości, zdolny dać garbnikowe wina o dużym potencjale dojrzewania. Z Kadarki i innych odmian powstaje tutejszy BIKAVER, czyli - w wolnym tłumaczeniu - Bycza Krew. Wino to kojarzy się powszechnie z innym węgierskim regionem - Egerem. Jednak historycznie rzecz ujmując to właśnie Szekszard jest ojczyzną tego trunku, a Eger zapożyczył sobie atrakcyjną etykietę. W roku 1851 poeta János Garay napisał „Szekszardzką pieśń wina”, swoisty hymn na cześć winnego napoju z Szekszárd. Jedną z wychwalanych zalet był jego ciemnoczerwony kolor, porównany do koloru byczej krwi. Wraz z popularyzacją tej biesiadnej pieśni, czerwone wina z Szekszárd, zwłaszcza ze szczepu Kadarka, nazywano zwyczajowo Byczą Krwią. Reputacja tych trunków za panowania jedynie słusznego ustroju sięgnęła dna, by po 1990 roku winiarze z Szekszárd powrócili do tradycyjnej receptury. Bikaver na ogół jest kupażem co najmniej trzech odmian, wśród których istotną role odgrywa Kadarka. Wina wchodzące w skład cuvée winny dojrzewać osobno. Po kupażu trunek musi jeszcze przynajmniej przez rok dojrzewać, zanim trafić może do sprzedaży. Otrzymane w ten sposób wino otrzymuje charakterystyczny dla Bikavér głęboki kolor, wytrawny smak i wyjątkowo bogaty, korzenny aromat. Bikaver jest świetnym towarzyszem pieczystego oraz potraw z dziczyzny, podnosząc ich wartości smakowe.
Wina z Szekszárd były ulubionymi trunkami sławnych kompozytorów - F. Liszta i R. Schuberta. Zachwycał się nimi również ówczesny papież Pius IX. Kiedy Europę dotknęła klęska filoksery, Francuzi importowali Kadarkę z Szekszárd jako jedyne wino dorównujące ginącym crus i mogące je zastąpić. O winach z tego regionu Bela Hamvas, autor Filozofii wina pisał: „Póki nie pojechałem do Szekszard, nie miałem żadnego wyobrażenia o tamtejszym winie. Kiedy jednak zobaczyłem skryte w zieleni drzew miasto ze wspinającymi się aż do szczytu wzgórz winnicami, kiedy zachłysnąłem się wspaniałym powietrzem, zrozumiałem, że tylko tu może powstać taki właśnie rodzaj wina. Jest to wino kobiece, w całej krasie kobiecego rozkwitu, w szczytowym punkcie miłosnych umiejętności, wino wyzwolone, obdarzone niewyobrażalnie słodkim ogniem. Wina z Szekszard są napojem weselnym, winem bogini Wenus.”
|
|
powrót
|
|
|
|
Kto potrafi smakować, nie pije wina, lecz kosztuje jego tajemnic.
Salvadore Dali
|